Panorama: Het failliet van financi

Zondag 7/2, Canvas ***

Een goede documentaire moet emoties uitlokken. Of het nu blijdschap, verdriet of schaamte is, de maker moet erin slagen zijn betrokkenheid bij het onderwerp over te brengen op de kijker. Volgens dat criterium was Panorama: Het failliet van financiën een uitstekende documentaire, want na afloop ervan bleven we met een hoop woede en ongeloof zitten.

Journalist Wim Van den Eynde en co wilden laten zien wat er allemaal verkeerd loopt bij het grootste departement van het land, en wat voor gevolgen dat heeft voor de inning van belastingen. Het werd een verhaal over ambtenaren die bedolven worden onder het werk en het moeten opnemen tegen de gespecialiseerde accountants van grote bedrijven, en daardoor elke motivatie verliezen. Over interne machtspelletjes en politieke vetes, die ervoor zorgen dat een hervorming die tien jaar geleden is uitgetekend nog altijd dode letter blijft. Over een grondig gebrek aan efficiëntie, dat onder meer als gevolg heeft dat het aantal bedrijven dat effectief gecontroleerd wordt nu lager ligt dan het aantal bedrijven dat zelfs geen aangifte meer indient. Onnodig te zeggen dat de staat zo broodnodige inkomsten misloopt: als België erin zou slagen om het aandeel van de zwarte economie in het land terug te dringen naar het niveau in de buurlanden, zo rekende professor fiscaal recht Michel Maus voor, dan werden de begrotingen met de vingers in de neus dichtgereden.

Het meest ongelooflijke verhaal was dat rond Anne-Marie Verdoodt, een voormalig medewerkster van het kabinet-Reynders die instond voor de aanwerving van de contractuelen en jobstudenten bij financiën. Tijdens haar periode als 'headhunter' bleken er namelijk bijzonder veel mensen uit de streek van Aalst een job bij het departement te hebben gekregen, toevallig ook de stad waar Verdoodt schepen is voor de Open VLD. We weten niet wat het meest schrijnend was: het feit dat Verdoodt vrijuit haar gang had kunnen gaan - op een bepaald moment kwam zelfs eenderde van de Vlaamse contractuelen uit Aalst, Ninove of Geraardsbergen - of het feit dat ze zelf zo weinig graten in haar praktijken zag dat ze er doodgemoedereerd over kwam getuigen voor de camera. Volgens haar was alles toeval en kwam het doordat de streek rond Aalst 'een typische ambtenarenstreek' is; waarom er dan ook schrijnwerkers en metselaars bij financiën waren gaan werken, werd niet uitgelegd.

Nu goed, Verdoodt was tenminste nog aan te porren tot een interview, haar ex-baas Didier Reynders - die door oppositielid Dirk Van Der Maelen zelfs ronduit van moedwillige sabotage werd beschuldigd - weigerde vlakaf elk gesprek met de makers. 'Omdat de VRT toch altijd hetzelfde verhaal vertelt', zo zei de minister van Financiën net voor hij de telefoon neergooide. Op sommige nagels kan nu eenmaal niet genoeg geklopt worden.

Stefaan Werbrouck

Wat vond u van Panorama: Het failliet van financiën? Laat het weten!